برج رادکان در استان خراسان یک بنای منحصر به فرد نجومی است که توسط خواجه نصیر الدین توسی ساخته شده و تواناییهای زیادی را به اختر شناسان کهن ایران داده است.

این برج 2 در دارد و دریچه ها و روزنه های بسیاری در آن ساخته شده و بر روی 12 دیوار منتظم پایه ریزی شده و بر روی آن 36 ترک نیم ستونی ساخته شده و سالهای سال به اشتباه آن را آرامگاه نامیده اند .

مهندس منوچهر آرین در کند و کاوهای فراوانی که انجام داده اند راز ساخت این برج را کشف کرده و در کتاب “نگاهی دیگر به برجها” به رشته تجریر درآورده اند.

در برج رادکان دو دیوار موازی از 12 دیوار آغاز بنا را با دقت زیادی در راستای نصف النهار ساخته اند و این اولین اندیشه نجومی سازندگان این سازه بوده است.چون پیدا کردن راستای نصف النهار یک کار نجومی است که به آفتاب و خورشید وابسته است.

راستای درها در امتداد طلوع زمستان و غروب تابستان است و این راستاها پیش از بنای برج طراحی شده و سازندگان آن آگاهی نجومی بسیاری داشتند.در زیر پوشش گنبدی آن 12 دریچه وجود دارد که توانایی پیدا کردن آغاز 4 ماه (فروردین-تبر-مهر-دی)را دارد که آغاز فصل های چهارگانه هستند.این برج در افق باز ساخته شده و عرض جغرافیایی آن باید 37 درجه باشد در همه سال و روزهای آفتابی زمانی که خورشید به اوج خود می رسد آفتاب و سایه بر 2دیوار برج به یک انداره می شود و از آنجا می توان نیمروز نجومی یا هنگام اذان ظهر را محلی را پیدا کرد.در دو دیوار دیگر این برج که روبروی هم هستند دو در ساخته شده که این توانایی را به برج می دهد که پس از حرکت 60درجه ای خورشید در افق برج طلوع آغاز زمستان و غروب آغاز تابستان را در افق برج پیدا کند.و نور خورشید از دو در می گذرد.

برای مطالعه بیشتر در مورد این اثر ارزشمند به مجله دانشمند مراجعه کنید.

منبع:مجله دانشمند-مهندس منوچهر آرین